Ζαχαρίας

Πότε γιορτάζει ο Ζαχαρίας;

Ο Ζαχαρίας γιορτάζει στις 5 Σεπτεμβρίου, ημέρα μνήμης του Προφήτη Ζαχαρία, πατρός του Ιωάννου του Προδρόμου. Η εορτή πέφτει στις αρχές του φθινοπώρου, λίγες μέρες μετά τη μεγάλη γιορτή της κοιμήσεως της Θεοτόκου.

Η μνήμη του Ζαχαρία τιμάται μαζί με εκείνη της συζύγου του, Ελισάβετ, σε μια κοινή εορτή που υπογραμμίζει τον ρόλο αυτού του ζεύγους στην ιερά ιστορία. Σε ναούς αφιερωμένους στον Πρόδρομο ψάλλονται ύμνοι που αναφέρονται στον πατέρα του, ενώ σε ολόκληρη την Ελλάδα οι Ζαχαρίες δέχονται ευχές και τηλεφωνήματα σε μια χρονική στιγμή που η χώρα μεταβαίνει ομαλά από τη θερινή ραστώνη στους φθινοπωρινούς ρυθμούς.

Τι σημαίνει το όνομα Ζαχαρίας;

Μια βαθιά θεολογική σημασία κρύβεται πίσω από αυτό το παλαιοδιαθηκικό όνομα. Το Ζαχαρίας προέρχεται από το εβραϊκό Zekharyah, που σημαίνει «ο Θεός θυμήθηκε» ή «ο Θεός μνημονεύει». Η σημασία αυτή εκφράζει μια από τις πιο βαθιές πεποιθήσεις της εβραϊκής θρησκευτικής παράδοσης: ότι ο Θεός δεν λησμονεί τον λαό του.

Στην Παλαιά Διαθήκη, ο Ζαχαρίας είναι ένα από τα πιο συχνά ονόματα — τουλάχιστον τριάντα πρόσωπα φέρουν αυτό το όνομα, ανάμεσά τους ο Προφήτης Ζαχαρίας, ένας από τους δώδεκα μικρούς Προφήτες. Στην Καινή Διαθήκη, ο Ζαχαρίας πατέρας του Ιωάννη Προδρόμου χάρισε στο όνομα ιδιαίτερη αίγλη.

Στη σύγχρονη Ελλάδα, ο Ζαχαρίας παραμένει ένα αναγνωρίσιμο αλλά όχι υπερβολικά κοινό όνομα, γεγονός που του δίνει μια ξεχωριστή ταυτότητα. Διεθνώς, η εξάπλωσή του είναι αξιοσημείωτη: Zachary στα αγγλικά, Zaccaria στα ιταλικά, Zacarías στα ισπανικά. Σε κάθε μορφή του, το όνομα διατηρεί τη βαθιά σημασία του — ότι ο Θεός θυμάται, ότι η ελπίδα δεν ξεχνιέται, ότι η πίστη ανταμείβεται.

Προφήτης Ζαχαρίας πατήρ Ιωάννου Προδρόμου — ποιος ήταν;

Μέσα στο ιερό Βήμα του Ναού του Σολομώντα, ένας ηλικιωμένος ιερέας έμελλε να λάβει το πιο ανατρεπτικό μήνυμα της ζωής του. Ο Ζαχαρίας ανήκε στην τάξη του Αβιά, μία από τις είκοσι τέσσερις ιερατικές τάξεις, και ζούσε μαζί με τη σύζυγό του Ελισάβετ μια ζωή άμεμπτη αλλά σημαδεμένη από την ατεκνία. Σε μια κοινωνία που θεωρούσε τα παιδιά ευλογία Θεού, η απουσία τους αποτελούσε πηγή βαθιάς θλίψης.

Η παράδοση αναφέρει ότι κατά τη διάρκεια θυμίασης στον Ναό, ο Αρχάγγελος Γαβριήλ εμφανίστηκε στον Ζαχαρία και του ανήγγειλε ότι η ηλικιωμένη σύζυγός του θα γεννούσε γιο, τον οποίο έπρεπε να ονομάσει Ιωάννη. Ο Ζαχαρίας, ανθρώπινα λογικός, εξέφρασε αμφιβολία: πώς ήταν δυνατόν αφού αυτός ήταν γέρος και η γυναίκα του στείρα; Ο Αρχάγγελος, ως σημείο και τιμωρία ταυτόχρονα, τον κατέστησε άφωνο μέχρι τη γέννηση του παιδιού.

Για εννέα μήνες ο Ζαχαρίας έζησε σε απόλυτη σιωπή, αδυνατώντας να μιλήσει ή να επικοινωνήσει παρά μόνο γράφοντας. Όταν γεννήθηκε ο Ιωάννης και ο Ζαχαρίας έγραψε σε πινακίδα «Ιωάννης είναι το όνομά του», η φωνή του αποκαταστάθηκε αμέσως. Το πρώτο πράγμα που έκανε ήταν να ψάλει τον ύμνο «Ευλογητός Κύριος ο Θεός του Ισραήλ», γνωστό ως τον ύμνο του Ζαχαρία — ένα κείμενο προφητικό που μιλούσε για τον ερχομό του Μεσσία.

Η μετέπειτα ζωή του Ζαχαρία χάνεται στα σκοτεινά νερά της ιστορίας. Η παράδοση αναφέρει ότι δολοφονήθηκε μεταξύ του θυσιαστηρίου και του Ναού, πιθανώς κατά διαταγή του Ηρώδη, ο οποίος αναζητούσε τον νεογέννητο Ιωάννη κατά τη σφαγή των νηπίων. Η Ορθόδοξη Εκκλησία τον τιμά ως προφήτη και μάρτυρα, πατέρα εκείνου που ετοίμασε τον δρόμο για τον Χριστό.

Παραλλαγές του ονόματος Ζαχαρίας

Ο τύπος Ζαχαρίας είναι ο επίσημος και πλήρης, ενώ η μορφή Ζάχος χρησιμοποιείται ως υποκοριστικό σε οικείο περιβάλλον. Στο θηλυκό, η Ζαχαρούλα αποτελεί μια σπάνια αλλά χαριτωμένη παραλλαγή.

Στον διεθνή χώρο, η εξάπλωση του ονόματος είναι σημαντική. Zachary ή Zachery στα αγγλικά, Zaccaria στα ιταλικά, Zacarías στα ισπανικά, Zacharie στα γαλλικά — κάθε γλώσσα έχει υιοθετήσει μια μορφή αυτού του βιβλικού ονόματος. Ιδιαίτερα στις αγγλόφωνες χώρες, η συντομογραφία Zach γνωρίζει μεγάλη δημοτικότητα τα τελευταία χρόνια.

Γνωστοί Ζαχαρίες

Ζαχαρίας Παπαντωνίου — Σημαντικός Έλληνας λογοτέχνης και κριτικός τέχνης, συγγραφέας του αγαπημένου παιδικού βιβλίου «Τα Ψηλά Βουνά».

Zachary Taylor — Δωδέκατος πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, στρατηγός που διακρίθηκε στον Μεξικανοαμερικανικό πόλεμο.

Ζαχαρίας Πολίτης — Σπουδαίος Έλληνας πεζογράφος, εκπρόσωπος του αιολικού πεζογραφικού ρεύματος με κύριο έργο τη «Στου Χατζηφράγκου».

Zaccaria Pince — Ιταλός θεολόγος και λόγιος του 18ου αιώνα, γνωστός για τη συμβολή του στη μελέτη των εκκλησιαστικών πατέρων.

Zachary Quinto — Αμερικανός ηθοποιός, γνωστός για τον ρόλο του Σποκ στις νεότερες ταινίες Star Trek και τη σειρά Heroes.

Ζαχαρίας Λιούλιας — Έλληνας αγωνιστής της Επανάστασης του 1821, πρόκριτος που συνέβαλε στην απελευθέρωση της Μεσσηνίας.