Πότε γιορτάζει η Κατερίνα;

Πότε γιορτάζει η Κατερίνα;

Η Κατερίνα γιορτάζει στις 25 Νοεμβρίου, ημέρα μνήμης της Αγίας Αικατερίνης της Μεγαλομάρτυρος. Το όνομα Κατερίνα αποτελεί το πιο διαδεδομένο χαϊδευτικό της Αικατερίνης και έχει πλέον αυτοτελή ταυτότητα στην καθημερινή ζωή, χωρίς να χάνει τη σύνδεσή του με την προστάτιδα Αγία.

Η εορτή των Καικατερίνων, όπως λέγεται λαϊκά, σηματοδοτεί τον ερχομό του Νοεμβρίου στο τελευταίο του δεκαήμερο. Παντού στην Ελλάδα, από τα αστικά σπίτια ώς τα ορεινά χωριά, τα τηλέφωνα χτυπούν ασταμάτητα. Εκκλησίες και ναοί αφιερωμένοι στην Αγία Αικατερίνη ψάλλουν Αρχιερατική Θεία Λειτουργία, ενώ ιδιαίτερη λαμπρότητα παρουσιάζει η εορτή στη Μεγάλη Χάρακα Λακωνίας και σε πολλές περιοχές της Κρήτης.

Τι σημαίνει το όνομα Κατερίνα;

Το όνομα Κατερίνα είναι η λαϊκή και καθημερινή μορφή της Αικατερίνης, που προέρχεται από το αρχαίο ελληνικό επίθετο «καθαρός» — αυτός που είναι αγνός, αμόλυντος, αδιαφανής στη λάσπη του κόσμου. Ετυμολογικά ανάγεται στο ρήμα «καθαίρω», που σημαίνει καθαρίζω, εξαγνίζω, απαλλάσσω από κάθε ρύπο. Έτσι, η Κατερίνα είναι κατά βάθος «η καθαρή, η αγνή» — ένα όνομα που φέρει στα σπλάχνα του ηθικό βάρος και ομορφιά.

Η συντόμευση από Αικατερίνη σε Κατερίνα ακολούθησε τον φυσικό δρόμο της ζωντανής γλώσσας: εξόμαλυνε τα φωνήεντα, έγινε ρέουσα και ζεστή στη χρήση. Κατερίνα λένε στη Στερεά Ελλάδα, Καίτη ή Κατίνα λένε αλλού, αλλά όλα τα παράγωγα αυτού του ονόματος μοιράζονται την ίδια αρχή: τη γλυκύτητα μιας λέξης που ξεκίνησε από την αγνότητα.

Αγία Αικατερίνη η Μεγαλομάρτυς — ποια ήταν;

Λίγοι βίοι Αγίων έχουν εμπνεύσει τόση λογοτεχνία, ζωγραφική και λαϊκή λατρεία όσο εκείνος της Αικατερίνης. Κατά την παράδοση, γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου γύρω στα 287 μ.Χ., σε αριστοκρατική οικογένεια. Φημισμένη για την ευφυΐα της, μελέτησε φιλοσοφία, ρητορική και επιστήμες σε βαθμό που ξεπερνούσε κατά πολύ τους συνομηλίκους της — άνδρες και γυναίκες μαζί.

Η στροφή της ζωής της ήρθε όταν αντιτάχθηκε ανοιχτά στον αυτοκράτορα Μαξέντιο, ο οποίος διέταζε τους Χριστιανούς να προσφέρουν θυσίες στα είδωλα. Αντί να αποσύρεται, η Αικατερίνη αντιπαρατέθηκε δημόσια με πενήντα φιλοσόφους που επιστράτευσε ο Μαξέντιος για να την πείσουν να αλλαξοπιστήσει. Κατά την παράδοση, τους νίκησε όλους με επιχειρήματα. Αρκετοί μάλιστα, σύμφωνα με τους βίους της, ασπάστηκαν τον χριστιανισμό ύστερα από τη συζήτηση μαζί της.

Η μανία του αυτοκράτορα οδήγησε σε σκληρά βασανιστήρια. Ρόδες με σιδερένια αγκάθια κατασκευάστηκαν για να την σκοτώσουν — αλλά κατά την παράδοση καταστράφηκαν από θεία επέμβαση. Τελικά αποκεφαλίστηκε στις 25 Νοεμβρίου 305 μ.Χ. Η εκκλησιαστική παράδοση λέει ότι οι άγγελοι μετέφεραν το σώμα της στο όρος Σινά, όπου αιώνες αργότερα ανεγέρθηκε η περίφημη Μονή Αγίας Αικατερίνης — ένα από τα αρχαιότερα εν λειτουργία χριστιανικά μοναστήρια στον κόσμο.

Η Αγία Αικατερίνη τιμάται ως προστάτρια των φιλοσόφων, των εκπαιδευτικών και των φοιτητών. Σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις, παλιά πανεπιστήμια και βιβλιοθήκες τιμούσαν τη μνήμη της κάθε 25η Νοεμβρίου. Η εικόνα της — νεαρή, με βιβλίο στο χέρι και ρόδα δίπλα της — είναι από τις πιο αναγνωρίσιμες της βυζαντινής αγιογραφίας.