Ερμής

Πότε γιορτάζει ο Ερμής;

Ο Ερμής γιορτάζει στις 4 Νοεμβρίου, ημέρα μνήμης του Αποστόλου Ερμή. Η εορτή πέφτει στην αρχή του φθινοπώρου, σε μια περίοδο που το εορτολόγιο τιμά αρκετούς από τους λιγότερο γνωστούς Αποστόλους.

Σημείωση: η ακριβής ημερομηνία εορτής αυτού του ονόματος δεν έχει επιβεβαιωθεί πλήρως.

Η 4η Νοεμβρίου δεν ανήκει στις μεγάλες εορτές, αλλά φέρει αποστολικό κύρος. Ο Ερμής αναφέρεται από τον Απόστολο Παύλο στην Προς Ρωμαίους Επιστολή, γεγονός που πιστοποιεί τη θέση του στην πρώιμη Εκκλησία. Στην Ελλάδα, το όνομα Ερμής παραπέμπει τόσο στον αρχαίο θεό όσο και στον χριστιανό Απόστολο.

Τι σημαίνει το όνομα Ερμής;

Μεταξύ θεών και θνητών, μεταξύ μυθολογίας και πίστης, κινείται ένα όνομα με πολλαπλές ταυτότητες. Ο Ερμής σημαίνει «ο ερμηνευτής, ο αγγελιοφόρος», συνδεδεμένος ετυμολογικά με τη λέξη ερμηνεία. Στην αρχαία ελληνική γλώσσα, το ρήμα ερμηνεύω αφορά τη μετάφραση και την εξήγηση, αποδίδοντας στον Ερμή τον ρόλο του μεσολαβητή μεταξύ κόσμων.

Στην ελληνική μυθολογία, ο Ερμής ήταν ο αγγελιοφόρος των θεών του Ολύμπου, προστάτης του εμπορίου, των ταξιδιωτών και των κλεφτών. Φτερωτά σανδάλια, κηρύκειο και πέτασος αποτελούσαν τα σύμβολά του. Η ευελιξία, η ταχύτητα και η πονηριά τον έκαναν τον πιο πολύπλευρο θεό του αρχαίου πανθέου.

Στον χριστιανισμό, ο Ερμής αναφέρεται ως πρόσωπο στην Προς Ρωμαίους Επιστολή του Παύλου. Η εκκλησιαστική παράδοση τον κατέταξε μεταξύ των Εβδομήκοντα Αποστόλων. Η θηλυκή μορφή Ερμιόνη, που φέρει την ίδια ρίζα, είναι πολύ πιο διαδεδομένη στη σύγχρονη Ελλάδα. Διεθνώς, η μορφή Hermes είναι παγκοσμίως αναγνωρίσιμη — τόσο ως μυθολογικό πρόσωπο όσο και ως εμπορικό σήμα.

Απόστολος Ερμής — ποιος ήταν;

Μεταξύ των ονομάτων που αναφέρει ο Παύλος στο τέλος της Προς Ρωμαίους Επιστολής, ένα παραπέμπει αμέσως στην ελληνική παράδοση. Ο Ερμής μνημονεύεται στο κεφάλαιο 16 της επιστολής, μαζί με άλλα μέλη της χριστιανικής κοινότητας της Ρώμης. Η αναφορά είναι σύντομη — ο Παύλος τον χαιρετά ανάμεσα σε μια σειρά ονομάτων — αλλά αρκεί για να πιστοποιήσει τη θέση του στην πρώιμη Εκκλησία.

Η εκκλησιαστική παράδοση κατέταξε τον Ερμή στους Εβδομήκοντα Αποστόλους, τον ευρύτερο κύκλο μαθητών που ο Χριστός απέστειλε κατά δύο για να κηρύξουν. Σε αντίθεση με τους Δώδεκα, οι Εβδομήκοντα δεν αποτελούν αυτόπτες μάρτυρες της ζωής του Χριστού, αλλά πρώτους ιεραποστόλους της νέας πίστης.

Ορισμένες πηγές ταυτίζουν τον Απόστολο Ερμή με τον συγγραφέα του Ποιμένα του Ερμά, ενός σημαντικού πρωτοχριστιανικού κειμένου. Ο Ποιμήν αποτελεί αλληγορικό έργο γεμάτο οράματα, παραβολές και εντολές, που για αιώνες θεωρούνταν σχεδόν κανονικό βιβλίο της Αγίας Γραφής. Αν η ταύτιση ευσταθεί, ο Ερμής δεν ήταν μόνο Απόστολος αλλά και ένας από τους πρώτους χριστιανούς συγγραφείς.

Η παράδοση τοποθετεί τη δράση του στη Δαλματία, όπου κήρυξε και τελικά μαρτύρησε για την πίστη. Η μνήμη του τιμάται στις 4 Νοεμβρίου, υπενθυμίζοντας ότι η χριστιανική Εκκλησία χτίστηκε όχι μόνο από τους γνωστούς Αποστόλους αλλά και από δεκάδες ανώνυμους πιστούς που θυσίασαν τα πάντα.

Παραλλαγές του ονόματος Ερμής

Στα ελληνικά, η μορφή Ερμής χρησιμοποιείται αυτούσια. Η θηλυκή μορφή Ερμιόνη είναι πολύ πιο διαδεδομένη, με τα υποκοριστικά Ερμίνα και Μιόνη να εμφανίζονται επίσης. Ο Ερμόλαος αποτελεί συγγενές αλλά αυτόνομο όνομα.

Διεθνώς, η μορφή Hermes είναι παγκοσμίως αναγνωρίσιμη. Στα λατινικά Hermes, στα ιταλικά Ermete, στα ισπανικά Hermes — το όνομα διατηρεί τη μυθολογική του αίγλη σε κάθε γλώσσα. Στη σύγχρονη εποχή, η συσχέτιση με τον γαλλικό οίκο μόδας είναι αναπόφευκτη.

Γνωστοί Ερμήδες

Ερμής (θεός) — Ο αγγελιοφόρος των Ολυμπίων θεών, προστάτης του εμπορίου, των ταξιδιωτών και της ευγλωττίας στην ελληνική μυθολογία.

Hermes Trismegistus — Η συγκρητιστική μυθολογική μορφή που συνδύαζε τον Ερμή με τον αιγυπτιακό θεό Θωθ, πατέρας της ερμητικής φιλοσοφίας.

Ερμής Ο Λόγιος — Ελληνικό λογοτεχνικό περιοδικό του 19ου αιώνα, σημαντικό όργανο του Νεοελληνικού Διαφωτισμού στη Βιέννη.

Hermes Conrad — Φανταστικός χαρακτήρας της σειράς κινουμένων σχεδίων Futurama, γνωστός για τη γραφειοκρατική του αριστεία.

Ermete Novelli — Ιταλός ηθοποιός του 19ου αιώνα, θεωρούμενος ένας από τους κορυφαίους θεατρικούς ερμηνευτές της εποχής του.

Hermes Pan — Αμερικανός χορογράφος, στενός συνεργάτης του Fred Astaire, βραβευμένος με Όσκαρ για τη χορογραφία του.