Πότε γιορτάζει η Χρυσαυγή;

Πότε γιορτάζει η Χρυσαυγή;

Η Χρυσαυγή γιορτάζει στις 27 Ιανουαρίου, ημέρα εορτής του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου — μία από τις μεγαλύτερες μορφές της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Ως όνομα που περιέχει το «χρυσός» στη ρίζα του, η Χρυσαυγή εορτάζει υπό τη σκέπη του «Χρυσοστόμου» — του «χρυσόστομου», αυτού με το χρυσό στόμα.

Ο Ιανουάριος είναι ο μήνας που το φως αρχίζει να επιστρέφει μετά το χειμερινό ηλιοστάσιο — και η Χρυσαυγή, «η χρυσή αυγή», γιορτάζει ακριβώς στην εποχή που η χρυσή ανατολή αρχίζει να κερδίζει ξανά έδαφος έναντι της νύχτας.

Τι σημαίνει το όνομα Χρυσαυγή;

Η Χρυσαυγή συντίθεται από δύο αρχαίες ελληνικές λέξεις: «χρυσός» (chrȳsos) = χρυσός, χρυσαφένιος, και «αυγή» (augḗ) = αυγή, η πρώτη λάμψη της ημέρας, το φως της ανατολής. Κυριολεκτικά: «η χρυσαφένια αυγή», «η αυγή που λάμπει σαν χρυσός».

Η «αυγή» στην αρχαία ελληνική ήταν και η θεά Ηώς (Έως), θεά της αυγής — που «με τα χρυσαφένια δάχτυλα» (ῥοδοδάκτυλος Ἠώς) ξεδιπλώνει κάθε πρωί τα χρώματα της ημέρας στον Όμηρο. Η Χρυσαυγή εμπεριέχει αυτή την εικόνα: χρυσό φως που ανοίγει το πρωί, ελπίδα μιας νέας αρχής. Παραλλαγές: Χρυσαυγή, Χρυσαυγέα.

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος — ο «χρυσόστομος» ιεράρχης

Ο Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος (349–407 μ.Χ.) ήταν Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως και ο μεγαλύτερος ρήτορας που ανέδειξε η χριστιανική Ανατολή. Το επίθετο «Χρυσόστομος» (χρυσός + στόμα = «χρυσό στόμα») του αποδόθηκε μεταθανάτια για τη δύναμη και τη γλυκύτητα του κηρύγματός του.

Γεννημένος στην Αντιόχεια, σπούδασε στη σχολή του Λιβανίου — του κορυφαίου ρήτορα της εποχής. Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως από το 398, ήρθε σε σύγκρουση με την αυτοκράτειρα Ευδοξία και τον Πατριάρχη Αλεξανδρείας Θεόφιλο εξαιτίας του ανυποχώρητου κηρύγματός του κατά της πολυτέλειας και της αδικίας. Εξορίστηκε δύο φορές και πέθανε εξόριστος στον Πόντο.

Τα κηρύγματά του — πάνω από 700 σώζονται — αποτελούν κορυφαία δείγματα χριστιανικής ρητορείας. Η Θεία Λειτουργία του Χρυσοστόμου τελείται καθημερινά στην Ορθόδοξη Εκκλησία.